Begroting 2027

Op 12 november werd de begroting behandeld. We hebben vragen gesteld hoe het zover heeft kunnen komen dat er een groot tekort is. Waardoor pijnlijke keuzes gemaakt moeten worden, zoals het verhogen van de OZB belasting, Hieronder het volledige betoog van onze fractievoorzitter Conny Veldhuizen.

Als een zeepbel uiteen

Tijdens de behandeling van de kadernota heb ik onze bijdrage aan de hand van de voor PRO kernthema’s Groen, Sociaal en Lokaal vormgegeven. Deze thema’s komen nu zeker ook weer aan bod, maar ik zal eerst in algemene zin ingaan op de financiën.

De getallen bestuderend maken we ons als PRO grote zorgen over onze financiële situatie. Met veel kunst- en vliegwerk heeft de wethouder de begroting voor 2027 sluitend gemaakt met een overschot van ruim 150.000. Niet al te robuust is wellicht een understatement. Mijn vraag aan de wethouder is dan ook, wat zijn naar zijn mening de grootste financiële risico’s voor 2027 en op welke wijze wordt daar nu al op gestuurd?

Als we verder vooruitkijken en we vergelijken de financiële resultaten in deze begroting over de jaren 2027 tot en met 2030 met de gepresenteerde resultaten in de begroting 2026 zie je een structureel verschil van zo’n -3 miljoen. Meer kosten voor de Jeugdzorg alleen verklaren dit verschil slechts ten dele. Wat is de sluitende verklaring voor dit verschil wel en hoe komt het dat dit in een jaar tijd zo verschilt?

Bij mij is het beeld ontstaan dat het vorige college onze gemeentelijke financiën op orde had gebracht. Deze financiële orde blijkt nu, naar onze mening, een zeepbel te zijn geweest die in 1000 stukken uiteen is gespat. Opnieuw mag een nieuw college de boel op orde brengen.  Wat gaat dit college nu anders doen om er zorg voor te dragen dat onze financiën wel structureel op orde komen?

PRO blijft bij haar aloude adagium “de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten”. We zijn tevreden met de voorgestelde verhoging verblijfsbelasting. Over de verhoging van de OZB zijn wij minder tevreden maar de sterkste schouders ervaren hier veelal de zwaarste lasten. Maar waarom verhoogt u niet de leges van de begraafplaatsen? En maken wij optimaal gebruik van de beschikbare subsidiemogelijkheden van het Rijk? We sluiten bijvoorbeeld niet aan bij de landelijke programma’s Regenboogsteden en Veilige Steden, waarvoor het Rijk financiële middelen inzet. Een gemiste kans wat ons betreft. We beschikken inmiddels over een subsidioloog. Welke verwachting is er uitgesproken met betrekking tot het te behalen financiële resultaat door deze subsidioloog?

Dan naar de voor PRO zo belangrijke thema’s Groen, Sociaal en Lokaal.

Groen

Tijdens de behandeling van de kadernota hebben wij aangegeven dat we ervan uitgaan dat de motie inzake de status brons van het biodiversiteitsplan onveranderd zou blijven. Er staat immers ook een subsidie tegenover. Het doet ons dus deugd te constateren dat er niet wordt afgedaan van de bestaande reservering. Wel zijn wij nieuwsgierig naar de realisatie hiervan.

In het kader van klimaatadaptie en met betrekking tot de Lokale Adaptie Strategie zien we weinig nieuwe en concrete initiatieven. Bijvoorbeeld op het gebied van het vergroenen van de schoolpleinen, de versteende dorpskernen, openbare ruimte en recreatieterreinen wordt niet duidelijk hoe hittestress verder wordt tegengegaan.

Met betrekking tot de wateroverlast worden probleemgebieden aangepakt, maar een integrale aanpak om voldoende water vast te houden, of gevolgen van extreme buien op te vangen ontbreekt. Daarnaast vragen ook de langere periodes van extreme droogte een gebiedsgerichte aanpak.

En ja, stimuleringsregelingen voor particulieren helpen, maar juist ook afspraken met woningcorporaties, klimaatbestendige bedrijventerreinen en groenere openbare ruimte horen hierbij.

Het vrij laten vallen van 400k CDOKE-middelen geeft aan dat het college haar ambities op dit niveau naar beneden bijstelt. Dat betreuren wij.

Sociaal

De opgenomen kostendemping van de Jeugdzorg is min 1,7 miljoen ten opzichte van 2026. Deze vermindering wordt beschouwd als inspanningsverplichting. Welk deel kan met concrete maatregelen worden onderbouwd en welk deel is ambitie? Ofwel hoe reëel is deze inschatting en hoe groot is het risico wat wij hier lopen? Voorkomen dat onze jeugd een appel moet doen op de Jeugdzorg vraagt wat ons betreft om continue aandacht. Samenhang met het programma Onderwijs en cultuur, inclusie, sport en bewegen zijn wat ons betreft evident. Hoe wordt deze samenhang in Buren vormgegeven?

De gemeente Buren staat voor vele uitdagingen. De opvang van statushouders en asielzoekers is wellicht het meest lastig. In tijden van toenemende zorg en polarisatie zal ook onze gemeente verantwoordelijkheid moeten nemen in deze. Inmiddels staan we op trede 3 van de interventieladder in het kader van uitvoering van de spreidingswet en het huisvesten van statushouders dit jaar loopt in aantal achter. Hoe verhouden deze ontwikkelingen zich met de vrijval van €3,2 miljoen van de bestemmingsreserve Nieuwkomers?

Lokaal

PRO zet in op participatie met onze inwoners. Niet voor de bühne, maar werkelijk mee van invloed kunnen zijn op het ontwikkelen van beleid. En dat betekent wat ons betreft echt niet dat de wil van de inwoner wet is (die komt immers vooral op voor het eigen belang), maar dat onze inwoners gehoord worden, serieus naar ze geluisterd wordt en meegenomen worden in de afwegingen om tot een besluit of beleid te komen. En om in termen van onze financiën te blijven, dit kost niets. Sterker nog, door in het voortraject hierin te investeren, zal dat zich uitbetalen in de uitwerking.

Afrondend voorzitter,

Vandaag besluiten we over een begroting die met kunst- en vliegwerk sluitend is gemaakt en waarvan de robuustheid wat ons betreft niet vaststaat. Begin volgend jaar spreken we over Spoor 2. Wat gaan we doen om ook op de langere termijn onze financiën op orde te maken. Voor PRO zal het gesprek dan om te beginnen moeten gaan over het verbeteren van de efficiency, daarna over het versoberen van de organisatie en bedrijfsvoering en het verkrijgen van extra subsidies vanuit Provincie of Rijk om pas daarna in gesprek te gaan over het snijden in voorzieningen. En ook dan zullen wij blijven opkomen voor de voorzieningen op het gebied van groen, sociaal en lokaal.